Големиот пад е резултат на намалената употреба на јаглен, порастот на обновливите извори на енергија и намалената потрошувачка на енергија низ цела Европа, е наведено во најновиот извештај на Европската агенција за животна средина (EEA) под наслов „Трендови и проекции“. Годишната проверка на напредокот на ЕУ во однос на енергетските и климатските цели од страна на EEA истакнува дека земјите-членки на ЕУ ќе мораат да го задржат ова темпо за да ги постигнат европските цели во областа на климата и енергијата.
Според прелиминарните податоци во извештајот „Трендови и проекции“ на EEA, во 2023 година вкупните нето емисии на гасови со ефект на стаклена градина во ЕУ се намалени на 37% под нивото од 1990 година. По две години побавен напредок поради закрепнувањето од кризата со COVID и енергетската криза, ЕУ повторно бележи силен пад на емисиите, движејќи се кон климатска неутралност. Сепак, во извештајот се наведува дека ќе биде неопходен континуиран напредок до 2030 година и понатаму.
Европскиот закон за клима поставува амбициозни цели за намалување на емисиите на гасови со ефект на стаклена градина – постигнување на нето намалување од 55% во однос на нивото од 1990 година до 2030 година, и климатска неутралност до 2050 година, во согласност со обврските од Парискиот договор. Целта вклучува нето намалување на емисиите од секторот за користење на земјиштето, промени во користењето на земјиштето и шумарството (LULUCF), како и намалување на емисиите од меѓународниот воздушен и поморски транспорт, кои се регулирани со законите на ЕУ. Европската комисија препорача цел за нето намалување од 90% до 2040 година.
Извор: Freepik
Обновливите извори ја преземаат главната улога
Забрзаното намалување на емисиите во европската економија стана возможно благодарение на брзиот раст на обновливите извори на енергија и намалената употреба на фосилни горива. Според проценките на Европската агенција за животна средина (EEA), учеството на обновливата енергија пораснало од 10% во 2005 година на 24% од бруто финалната потрошувачка на енергија во ЕУ до 2023 година. ЕУ, исто така, продолжи да ја намалува потрошувачката на енергија: примарната потрошувачка на енергија е намалена за 19% од 2005 година, додека финалната потрошувачка е намалена за 11% во истиот период, велат првичните проценки за 2023 година.
Голем пад на емисиите во енергетскиот сектор
Намалувањето на емисиите варира меѓу економските сектори во Европа. Во секторот за снабдување со енергија, емисиите се преполовени во споредба со 2005 година. Индустрискиот сектор, исто така, забележа значително намалување на емисиите, и тоа за повеќе од една третина во последните две децении благодарение на подобрените процеси и зголемената ефикасност. Овие два сектори го сочинуваат поголемиот дел од европскиот систем за тргување со емисии – Emission Trading System (ETS), а нивното кумулативно намалување ја прави целта за намалување на емисиите до 2030 година за ETS достижна.
Ситуацијата е поинаква во секторите кои се опфатени со Регулативата за распределба на напори (Effort Sharing Regulation, ESR), која поставува национални цели за намалување. Овие сектори главно ги вклучуваат емисиите од објекти, транспорт, отпад и земјоделство. Додека секторот за објекти забележа значително намалување на емисиите – со пад од преку 30% од 2005 година, секторите транспорт и земјоделство покажуваат побавен напредок.
По 2030 година
Извештајот на EEA истакнува дека одржувањето на темпото кон климатска неутралност бара јасни и предвидливи политики по 2030 година, вклучувајќи договор за целта за нето намалување од 90% до 2040 година и обезбедување соодветни инвестиции за економија со нето нула емисии во иднината.
Проекциите за 2040 и 2050 година откриваат сè поголем јаз меѓу очекуваните национални емисии и целите на ЕУ.
За извештајот
Извештајот „Трендови и проекции во Европа“ на EEA ги истражува историските трендови, неодамнешниот напредок и очекуваниот иден напредок во намалувањето на емисиите на гасови со ефект на стаклена градина, растот на обновливите извори на енергија и подобрувањето на енергетската ефикасност.
Извор: Odrzime.rs
